Circular Rubber Platform: rubber circulair inkopen begint bij vragen stellen

Rubber zit overal: in autobanden, dakbedekking, wegafscheidingen, vloeren en schoenzolen. Toch benutten veel organisaties de kansen van circulair rubber nog beperkt. Recycling van rubber is complex, maar er gebeurt al meer dan veel inkopers denken. Het Circular Rubber Platform brengt die kennis en oplossingen samen voor de rubberindustrie. We spraken Jan Boomsma, technisch directeur bij Circular Rubber BV en medeoprichter van het platform, over het ontstaan, praktijkvoorbeelden uit Nederland en concrete tips voor inkopers.

Wat was de aanleiding om het Circular Rubber Platform op te richten?

‘Enrico en ik werkten allebei in de rubberindustrie. Tijdens een motorreis door Zuid-Amerika zag hij van dichtbij hoe groot het probleem van rubberafval is. In veel landen ontbreekt goede afvalverwerking en stapelen enorme hoeveelheden rubber zich op.

Terug in Nederland besloten we dat verder uit te zoeken. We vroegen een leverancier of rubber te recyclen is en kregen te horen van niet. Dat bleek al snel te kort door de bocht. In de maanden daarna ontdekten we juist allerlei recyclingtechnieken, bio-based alternatieven en mogelijkheden voor hergebruik. Veel meer dan we vooraf hadden verwacht.

Het kostte ruim een half jaar om alle circulaire oplossingen in kaart te brengen. Wij dachten: als iedere ingenieur bij elk bedrijf dit opnieuw moet uitvinden, schiet het nooit op. Daarom zijn we die kennis gaan delen. In januari 2024 lanceerden we het Circular Rubber Platform. Inmiddels zijn er ruim 125 bedrijven aangesloten en meer dan 500 individuele leden uit 79 landen.’

Waar begin je als inkoper als je circulair om wilt gaan met rubber?

‘Begin simpel: maak inzichtelijk welke rubberproducten je gebruikt of in welke producten rubber zit en wat er na gebruik mee gebeurt. Veel organisaties weten dat eigenlijk niet goed. Terwijl daar juist de eerste kansen liggen.

Neem autobanden. Veel bedrijven vervangen banden standaard zodra het profiel versleten is. Maar vaak is alleen het loopvlak aan vervanging toe. Het karkas daaronder kan nog veel langer mee. Door alleen het loopvlak te vernieuwen, behoud je dezelfde kwaliteit met minder materiaalverbruik en een lagere CO₂-uitstoot.’

Waar liggen de kansen voor circulair rubber?

‘Rubber kan op twee manieren een tweede leven krijgen. Soms gaat het om hergebruik van een heel product of onderdeel, zoals een bandkarkas dat nog jaren meegaat. Soms wordt rubber eerst verwerkt tot nieuwe grondstof en daarna ergens anders in toegepast. Beide opties bieden kansen voor inkopers.

Bijvoorbeel in de wegenbouw. Rubber in asfalt is bij aanleg iets duurder, maar zorgt later voor lagere onderhoudskosten. Bovendien kun je veel gerecycled materiaal toepassen. Ook bij wegafscheidingen liggen kansen. Betonnen varianten zijn in veel gevallen goed te vervangen door rubber, waarin juist veel hergebruikt materiaal verwerkt kan worden. Het rubber hoeft hier niet aan dezelfde zware eisen te voldoen als bij autobanden. Het moet vooral functioneel en duurzaam zijn.

Een ander voorbeeld zijn daken. Veel platte daken bestaan uit EPDM, een veelgebruikte rubbersoort in dakbedekking. Nu belandt een groot deel daarvan nog bij het restafval. Tegelijkertijd kunnen nieuwe daken zo worden ontworpen dat EPDM later eenvoudig te verwijderen en hergebruiken is. Daarvoor heb je wel een goed georganiseerde keten nodig voor inzameling, demontage, sortering en verwerking.’

Kun je een voorbeeld geven van een succesvolle aanpak?

‘Neem ons fietsbandenproject in Zwolle. We zamelen binnenbanden in en verwerken die tot nieuwe materialen, zoals kabels en rubbermatten. Wat begon als een pilot, groeide uit tot een ketenpartnerschap in drie landen met 70.000 kilo verwerkt materiaal.

Een ander voorbeeld komt ook uit Overijssel. Daar werken acht bedrijven samen in een EPDM-community voor de inzameling en het hergebruik van dakbedekking. We doen ook onderzoek naar rubberen manchetten uit wasmachines, die nu nog bij het restafval belanden. En er zijn bedrijven die al schoenzolen maken van oude tennisballen.’

Hoe vind je als inkoper de juiste partners?

‘Het Circular Rubber Platform en de community helpen daarbij. Stel jezelf als inkoper de vraag: welke rubberproducten gebruik ik? Welke circulaire mogelijkheden zijn er? Via het platform kom je vervolgens in contact met partijen die deze producten kunnen leveren of verwerken.

Loop je vast? Zoek gelijkgestemden op. Vaak heeft iemand in een andere sector hetzelfde probleem al opgelost. Daar zit de kracht van een community.’

“Loop je vast? Zoek gelijkgestemden op. Vaak heeft iemand in een andere sector hetzelfde probleem al opgelost. Daar zit de kracht van een community“

Jan Boomsma

Wat zijn je belangrijkste tips voor een rubber-inkoper?

‘Stel jezelf de juiste vragen. Welke rubberproducten koop ik eigenlijk in? Waar zit het meeste rubber in mijn organisatie? Wat gebeurt ermee na gebruik? En welke circulaire alternatieven zijn er beschikbaar?

De oplossingen bestaan vaak al. Gerecycled rubber, bio-based materialen en hergebruikte onderdelen worden steeds vaker toegepast. Alleen moet de vraag wel vanuit de inkoop komen.

Daarnaast speelt wetgeving een steeds grotere rol. Denk aan de EUDR, de Europese verordening tegen ontbossing. Rubber valt daar ook onder, omdat natuurrubber afkomstig is van de rubberboom. Bedrijven moeten dus steeds beter kunnen aantonen waar hun materialen vandaan komen.

De NVTRA, de Nederlandse branchevereniging voor technische rubberartikelen, volgt die ontwikkelingen en helpt bedrijven daarbij.’

“Bedrijven die nu beginnen met vragen stellen, lopen straks voorop“

Jan Boomsma

Hoe zie je de toekomst van circulair rubber?

‘We merken dat steeds meer bedrijven zich afvragen: kan dit ook anders? Dat geldt voor startups, maar ook voor grote organisaties. Die beweging groeit.

De druk op grondstoffen, CO₂-reductie en transparante ketens neemt alleen maar toe. Daarom geloven wij sterk in onze missie: maak circulariteit de norm binnen de rubberindustrie.

Bedrijven die nu beginnen met vragen stellen, lopen straks voorop.’