Hoe meet je of kantoormeubilair echt circulair is?

Stel, je koopt nieuwe bureaustoelen in. Twee leveranciers zeggen allebei dat hun stoel circulair is. Hoe weet je wie gelijk heeft? Op dit moment kun je dat moeilijk controleren. Iedere fabrikant gebruikt zijn eigen verhaal en zijn eigen cijfers.

Die vraag: “hoe meet je circulariteit” stond centraal op een bijeenkomst van de Buyer Group Kantoormeubilair in het LEF Future Center van Rijkswaterstaat. Experts uit wetenschap, overheid en bedrijfsleven zochten samen een antwoord op drie vragen. Wat moeten we meten? Hoe doen we dat? En hoe leggen we de resultaten vast? We spraken de projectleider van deze Buyer Group, Hans Bloemendaal, adviseur bij PIANOo, over de uitkomsten.

Waarom meten we?

Zonder gedeelde afspraken kun je inschrijvingen niet eerlijk met elkaar vergelijken. Elke fabrikant noemt dan zijn eigen product het beste. Met goede cijfers kun je drie dingen doen. Je vergelijkt inschrijvingen eerlijk. Je controleert of een leverancier zijn beloftes nakomt. En je laat zien wat circulair inkopen echt oplevert.

Hoe maak je circulariteit meetbaar?

Dit is de kernvraag. Verschillende experts hebben verschillende methoden. Het helpt als je inzicht hebt in bijvoorbeeld:

• Gewicht: Hoeveel kilo van welk soort materiaal zit erin?
• Samenstelling: Is het nieuw, hergebruikt of biobased materiaal?
• Klimaat: Hoeveel CO₂ komt er vrij bij het maken?
• Eindbestemming: Wordt het straks verbrand, gerecycled of opnieuw gebruikt?

Zo wordt een vaag begrip als circulariteit ineens concreet. Je kunt twee stoelen naast elkaar leggen en de cijfers vergelijken.

Op de lange termijn telt ook mee hoe lang een meubel meegaat. Kun je het repareren? Kun je het uit elkaar halen en de onderdelen apart hergebruiken? En welke stoffen zitten erin?

Hou het simpel

Hierover waren de experts het eens. Maak de meetregels niet te ingewikkeld. Wie alles tot in detail wil vastleggen, loopt vast. En strakke regels van nu zijn over een paar jaar alweer achterhaald. Dat houdt vernieuwing tegen.

Sluit dus aan bij methodes die er al zijn, zoals een levenscyclusanalyse (LCA). Daarmee reken je uit wat een product over zijn hele leven aan milieu-impact heeft. Of een stuklijst, oftewel een Bill of Materials (BOM), waarmee duidelijk wordt wat de samenstelling van een product is.

Een ander hulpmiddel is het digitale productpaspoort: een soort digitaal label dat informatie geeft over de herkomst, materialen, milieu-impact en recycling van een product. Vanuit Europese regelgeving wordt dat paspoort vóór 2030 verplicht. Til je dat naar je hele inkoop, dan zie je in één oogopslag hoe duurzaam je hele kantoormeubelvoorraad is.

Hoe leg je het vast?

Cijfers zijn pas bruikbaar als ze kloppen en als iedereen ze op dezelfde manier opschrijft. Daarom is controle door een onafhankelijke partij nodig. Vastleggen willen we op drie niveaus: per product, per organisatie en landelijk. Het RIVM, vertegenwoordigd door Jannie Coenen, schetst op die manier al een beeld voor de hele overheid. Uiteindelijk is voor een goed landelijk beeld een (onafhankelijk) dashboard nodig waar iedereen zijn cijfers kwijt kan, ook buiten de overheid.

Niet kopen, maar huren?

We kopen meubels nu meestal als product. Maar je kunt ze ook als dienst afnemen, dus gebruiken in plaats van bezitten. Dan wil de leverancier dat een stoel of tafel zo lang mogelijk meegaat, want hij blijft eigenaar. Zo verschuift de prikkel vanzelf naar duurzaam.

“We hebben mooie stappen gezet met de markt voor kantoormeubilair en zijn echt toe aan Circulair 2.0. We willen nu duidelijk in beeld brengen wat de duurzaamheidswinst is van onze inspanningen” – Hans Bloemendaal

Hoe gaat het verder?

Het onderwerp ‘meten en monitoren’ krijgt naar aanleiding van de expertsessie een vervolg in de vorm van een onderzoek. De uitkomsten hiervan worden door de Buyer Group verwerkt in een handreiking inkoopstrategie. Daarin staan praktische handvatten voor de korte termijn en een vooruitblik naar de periode tot 2030. Bij vervolgstappen worden deelnemers betrokken. De Buyer Group werkt dit verder uit samen met de categorie werkplekomgeving van het Rijk.