Rapid Impact Contracting in Oldambt: hoe je stuurt op impact in plaats van voorschriften

De gemeente Oldambt pakte het anders aan. In plaats van meerdere aparte contracten voor onkruidbestrijding, wegenbeheer, bermonderhoud, riool en bruggen, bundelde ze alles en besteedde opnieuw aan met Rapid Impact Contracting (RIC): een aanpak waarbij de gemeente en marktpartij als gelijkwaardige partners samenwerken aan duurzaamheid en maatschappelijke impact. We spraken Sander Post, adviseur bij KplusV en Patrick Rossien van Coppa, over hoe zij gemeente Oldambt begeleidden met het uitvoeren van het aanbestedingstraject.

Waar ligt de grootste uitdaging?

“Opdrachtgevers vinden het lastig om maatschappelijke opgaven, zoals circulair werken, CO2-reductie en lokale werkgelegenheid, goed te vertalen naar aanbestedingsdocumenten.

Klassieke aanbestedingen zijn vaak rigide en sturen op technische voorschriften. Maar innovatie vraagt juist om ruimte: resultaatgerichte doelen, flexibiliteit en heldere afspraken over leren, bijsturen, opschaling en kennisdeling. Bovendien volgen innovaties elkaar snel op, wat die flexibiliteit alleen maar urgenter maakt. Zonder die ruimte laat je potentiële impact onbenut.”

Zonder ruimte voor flexibiliteit en bijsturing laat je potentiële impact onbenut.

Sander Post

Hoe werkt Rapid Impact Contracting?

‘Bij een RIC-aanbesteding werkt de opdrachtgever nauw samen met de markt, vanuit vooraf bepaalde ambities en uitgangspunten. Het benutten van de kennis van marktpartijen staat daarbij centraal. De aanbestedingsleidraad beschrijft geen kant-en-klare oplossing, maar benoemt wat de gemeente wil bereiken. Die ambities dienen als gunningscriteria en worden gekoppeld aan de Sustainable Development Goals (SDG’s).

Inschrijvers reageren met een VAK-plan per ambitie:

• Visie: wat is de visie van de inschrijver
• Aanpak: wat is de aanpak van de inschrijver
• Kunde: wat is de kunde van de inschrijver op de desbetreffende ambitie

Door te werken met termen als ‘maximaliseren’ of ‘minimaliseren’ en een gezamenlijk opgestelde roadmap, blijft bijsturen tijdens de uitvoering mogelijk. De gunning vindt volledig op kwaliteit plaats, binnen een plafondbudget. Inschrijvers onderscheiden zich dus op duurzaamheid en partnerschap, niet op prijs.

Na de gunning gaan opdrachtgever en leverancier samen aan de slag met het vormgeven van de oplossing. Daarbij staan de volgende principes centraal:

Inschrijvers onderscheiden zich op duurzaamheid en partnerschap, niet op prijs.

Sander Post

Kunnen jullie een voorbeeld geven uit de praktijk?

“Bij gemeente Oldambt begonnen wij met een interne voorbereidingssessie, waarin de gemeente haar ambities en risico’s in kaart bracht. Dat vormde de basis voor de gunningscriteria. Vervolgens kregen geïnteresseerde leveranciers op een marktinformatiedag toelichting op de aanbesteding, de ambities én de RIC-methodiek. Na beoordeling van de inschrijvingen volgde de definitieve gunning.

Daarna startte de samenwerking. Oldambt streeft naar een hoog onderhoudsniveau en verwacht een aannemer die als proactieve beheerpartner aan tafel zit. De aannemer richt zich op het versterken van de lokale en regionale werkgelegenheid, het minimaliseren van negatieve klimaateffecten en maximaal bijdragen aan circulariteit.

Op het moment van schrijven zit het eerste jaar erop. De samenwerking staat in het teken van elkaar scherp houden en continu zoeken naar betere oplossingen. Dat levert al concrete resultaten op: zo onderzoeken de partijen een innovatief materiaal voor wegbelijning dat de CO2-uitstoot bij verwerking en aanbrenging fors verlaagt.’

Hebben jullie tips voor inkopers?

‘Zorg voor een zorgvuldige voorbereiding en durf nieuwe wegen in te slaan. Benader marktpartijen als gelijkwaardige partners: dat leidt niet alleen tot effectievere oplossingen voor complexe opgaven, maar maakt het proces ook merkbaar inspirerender en waardevoller voor alle betrokkenen.

Creëer ruimte voor innovatieve oplossingen en regionale samenwerking. Dat levert betere, meetbare resultaten op. Laat traditionele denkwijzen los en verken aanbestedingsvormen die maatschappelijke waarde centraal zetten. Wie verder kijkt dan bestaande methodes, maakt ruimte voor echte vernieuwing en benut het creatieve potentieel van de markt.’

Wie verder kijkt dan bestaande methodes, maakt ruimte voor echte vernieuwing en benut het creatieve potentieel van de markt.

Sander Post

Hoe zien jullie de toekomst als je verder vooruitkijkt?

‘Wij zien een toekomst waarin meer gemeenten ruimte bieden voor duurzaamheid, innovatie en marktkennis. Contracten worden minder dichtgetimmerd, opdrachtgevers herkennen de kracht van partnerschap en de markt krijgt ruimte om onderscheidend in te schrijven.

Bij gemeente Oldambt zie je die beweging. Contracten worden jaarlijks geëvalueerd, opdrachtgever en aannemer werken wekelijks samen op locatie en koppelkansen tussen projecten worden actief verkend. Zo wordt duurzaamheid steeds steviger verankerd in de uitvoering.’

‘Het resultaat: een toekomstbestendig contract én een nieuwe standaard voor duurzaam aanbesteden in de regio.’